Zienswijze op het concept van de Provinciale Structuurvisie (PSV)

Volledige pagina
Pagina afdrukken

Vereniging tot behoud van het open landschap van Kaag en Braassem e.o

Vereniging Veenderpolder en Wijde Aa

Vereniging Maak Het Hart Niet Hard

----------------------------------------------------------------------------

Zienswijze op het concept van de Provinciale Structuurvisie (PSV)

Volgens paragraaf 4.3 (blz. 50) en paragraaf 4.4 (blz. 56) wordt binnen de provincie Zuid-Holland gezocht naar 400 hectare nieuw duurzaam glastuinbouwgebied. Daartoe is ondermeer de gemeente Kaag en Braassem aangewezen als zoeklocatie.

Onze zienswijze is gericht tegen het opnemen van de zoeklocatie
Kaag en Braassem in de Provinciale Structuurvisie.

Nog afgezien van de vraag of de noodzaak van extra glas eenduidig kan worden vastgesteld, zijn wij van mening dat de gemeente Kaag en Braassem in geen geval in aanmerking komt voor nieuw glas, omdat dit strijdig is met het Groene Hartbeleid van de rijksoverheid, van de provincie Zuid-Holland zelf en van de gemeente Kaag en Braassem. Zelfs indien deze zoeklocatie zou worden beperkt tot de Veenderpolder, dan nog handhaven wij onze zienswijze onverkort.

Daarbij komt dat de invloed van een grootschalig kassengebied niet beperkt blijft tot de direct in beslag genomen vierkante meters. Het gaat immers niet alleen om kassen, maar ook om bijbehorende voorzieningen zoals loodsen, energiecentrales, schoorstenen, pijpleidingen, kantoren, verkeersvoorzieningen en reclamemasten. De invloed van dat alles is merkbaar tot ver buiten het met glas bebouwde areaal.

Het Groene Hart

Het rijksbeleid inzake het Nationale Landschap Het Groene Hart biedt geen ruimte voor nieuwe grootschalige glastuinbouwcomplexen, of er zouden redenen moeten zijn van groot openbaar belang en alternatieven zouden onmogelijk moeten zijn. En zelfs dan moeten er compenserende en mitigerende maatregelen worden genomen.

Nergens is een duidelijke afweging gemaakt waaruit zou blijken dat grootschalig extra glas in Kaag en Braassem van groter openbaar belang is dan het behoud van dit deel van het Groene Hart. Bovendien zijn er tal van alternatieven.

Daarmee ontbreekt de wettelijke basis om in het Groene Hart extra glas te bouwen.

Zeker wanneer het slechts zou gaan om 90 ha netto in de Veenderpolder, is van een groot openbaar belang geen sprake. Die 90 ha moet elders te vinden zijn, als de noodzaak ervan al aantoonbaar zou zijn.

Een rechtvaardiging voor extra glas volgt ook niet in andere beleidsdocumenten. Het tegendeel is het geval, zoals zal worden aangetoond bij nadere beschouwing van:

  1. Voorloper Groene Hart

  2. De Provinciale Structuurvisie zelf

  3. Lokaal beleid

  4. Onderzoek Compensatie duurzame glastuinbouw in Zuid-Holland

1. Voorloper Groene Hart

In Hoofdstuk 1 van de PSV, de Inleiding, wordt de samenhang aangegeven met andere plannen. Met name wordt genoemd de Voorloper Groene Hart, ook door de provincie Zuid-Holland ondertekend. Provinciale Staten hebben eerder aangegeven dat de Voorloper Groene Hart onverkort zal gelden voor de PSV.

Uit de Voorloper Groene Hart het volgende citaat (blz. 16):

“In het Groene Hart liggen zowel enkele gebieden waar glastuinbouw is geconcentreerd, als solitaire glastuinbouwbedrijven. Het bestaande beleid is gericht op bundeling van bestaande glastuinbouwbedrijven op de daarvoor aangewezen locaties. Uitbreiding hiervan in het Groene Hart is niet aan de orde. Dit beleid, dat ook voorziet in ruimte voor ruimtemogelijkheden, wordt voortgezet.”

Met andere woorden:

  - bundeling mag alleen op aangewezen locaties (dus niet op nieuw aan te wijzen locaties) en

  - uitbreiding van het glasareaal is niet aan de orde.

Uit paragraaf 3.3.2 van de PSV nog het volgende citaat (blz. 33):

“Ook voor de glastuinbouw geldt dat kritisch wordt gekeken naar het bestaande areaal, voordat nieuwe locaties planologisch mogelijk worden. Hiermee wordt in de geest van de SER-ladder gehandeld.”

Dat de business case Veenderpolder, die GS wellicht gaan maken, nu plotseling herstructurering Floraweg/Geestweg gaat combineren met extra glas in de Veenderpolder, is hiermee strijdig.

2. De Provinciale Structuurvisie zelf

Het is opmerkelijk dat het opnemen van de zoeklocatie Kaag en Braassem in de PSV diametraal staat tegenover de geest en de inhoud van de Visie, die in hoofdstuk 4 wordt gegeven. Ter illustratie wordt in telegramstijl verwezen naar enkele paragrafen uit dit hoofdstuk 4.

  Blz. 41 paragraaf 4.2 Sturen op functies en kwaliteiten

De Functiekaart en de Kwaliteitskaart tonen

  - Provinciaal landschap,

  - Kroonjuweel Kagerplassen,

  - Topgebied,

  - Cultuurhistorisch waardevol,

  - Belangrijk weidevogelgebied,

  - Natuurgebied.

  Blz. 46 paragraaf 4.3 De ruimtelijke hoofdstructuur 2020

Blz. 48 Kaart 4.3.b Hollands Plassengebied.

  Blz. 76 paragraaf 4.7 Vitaal, divers en aantrekkelijk landschap

Blz. 80 en 81. Ontwikkelen en behouden van waardevolle landschappen. Met name worden genoemd: veenweidelandschap, droogmakerijenlandschap, plassen- en moerassenlandschap, veenpolderlandschap.

Blz. 83 Groene Hart, Provinciaal Landschap Hollands Plassengebied.

Blz. 90 paragraaf 4.7.2 Cultuurhistorische hoofdstructuur behouden.

Blz. 91 Kaart 4.7.2 Cultuurhistorische hoofdstructuur.

Blz. 91 Kroonjuweel Kagerplassen en omgeving.

Blz. 92 en 93 paragraaf 4.7.3 Verbetering belevingswaarde en vermindering verrommeling. Diversiteit, openheid, panorama's, rust en stilte.

Blz. 93. paragraaf 4.7.4 Realiseren van een complete Ecologische Hoofdstructuur. Het Groene Hart icoonproject, de weidevogelgebieden.

  Blz. 97 paragraaf 4.8 Stad en land verbonden

Blz. 98 Kaart 4.8.1.b Provinciale landschappen

Blz. 100 Hollands Plassengebied

Het Braassemermeer, de Wijde Aa en de polders van Kaag en Braassem behoren tot het Groene Hart, dat met zoveel visie en ambitie in de PSV wordt omarmd. Een grootschalig kassencomplex in hetzelfde gebied is daarmee onverenigbaar.

3. Lokaal beleid

Het gemeentebestuur van Kaag en Braassem heeft zich ondubbelzinnig gekeerd tegen extra glas in de gemeente. Dat is logisch, gezien het gemeentelijk ruimtelijk, cultuurhistorisch en landschappelijk beleid. In de Strategische Visie van de gemeente Kaag en Braassem, een jaar geleden opgesteld toen de gemeenten Alkemade en Jacobswoude fuseerden, wordt boven alles gekozen voor het groen-blauwe karakter van de gemeente.

In de PSV zijn de Vriezenkoopse Polder, de Grote Heilige Geestpolder, de Wassenaarse Polder en het Braassemermeer aangeduid als Topgebied, deel uitmakend van het Provinciaal Landschap. Tot dit cultureel erfgoed behoren zeker ook de Vierambachtspolder, de Polder Oudendijk en Veenderpolder, een droogmakerij in originele vorm die als enige de fijnmazige structuur heeft behouden. Een onmisbare schakel tussen het Kroonjuweel Kaagerplassen en de rest van het Groene Hart.

De Veenderpolder is als enige voorzien van geregeld werkende windbemaling. Grootschalige kassenbouw zou resulteren in een volledig andere waterhuishouding. Dit zou een einde betekenen van de werking van deze molen, die gekoppeld is aan de plaats en de structuur van de watergangen. Wettelijke beschermingsbepalingen rond de molenbiotoop kunnen alleen in geval van een groot openbaar belang opzij gezet worden.

Al met al geeft de provinciale rapportage Cultuurhistorische Hoofdstructuur Rijnstreek dit gebied dan ook de waarde 'hoog'.

Extra glas strookt evenmin met het recente Landschapsontwikkelingsplan Rijn- en Veenstreek, waarin ecologische verbindingszones en een robuuste groenzone langs de Wijde Aa de hoogste prioriteit krijgen. De schadelijke uitstraling, letterlijk en figuurlijk, van kassen in de Veenderpolder reikt tot ver buiten die polder: over de Braassem en de Wijde Aa, de polders aan de overzijde en het natuur- en stiltegebied 'De Hemmen'. Dit weidevogelgebied is van groot belang voor het broeden, foerageren en jagen van verschillende vogelsoorten, waaronder vogels van de Rode Lijst, zoals de grutto en de tureluur.

Een en ander is ook neergelegd in de ruimtelijke visies van het Rijnstreekberaad, waartoe Jacobswoude behoorde, en Holland Rijnland, waartoe Alkemade behoorde en Kaag en Braassem recent is toegetreden. Dat onlangs in Holland Rijnland blijkbaar stemmen zijn opgegaan om, ondanks de bezwaren van de gemeente Kaag en Braassem, de Veenderpolder voor extra glas te bestemmen, kan dan ook slechts verbazing wekken. Tegen een dergelijke gedachte gelden dezelfde bezwaren als zijn verwoord in deze zienswijze.

4. Onderzoek Compensatie duurzame glastuinbouw in Zuid-Holland

De geschiktheid van de zoeklocatie Kaag en Braassem is bestudeerd in bovengenoemd onderzoek, eindrapportage 9 oktober 2009.

Wij maken bezwaar tegen deze studie, omdat niet alleen systematisch het conflict met het Groene Hartbeleid wordt gebagatelliseerd, maar ook omdat alle nadelige effecten voor de gemeente, de plaatselijke ondernemers en bewoners, alsmede de effecten op de recreatieve functie van de gemeente, de flora en de fauna worden geminimaliseerd of genegeerd.

De Recreatienota van de gemeente Kaag en Braassem steunt op het groen-blauwe karakter van deze streek. De Watersportgebonden Ondernemers Kaag en Braassem e.o. is dé organisatie van watersportbedrijven in een van de mooiste delen van het Hollandse Plassengebied. Met hun ruim 100 leden proberen zij dit gebied als watersportbestemming op de kaart te zetten, samen met partners als de Stuurgroep Hollandse Plassen. Zij zien extra kassen als een dreiging waardoor de resultaten van jarenlange investeringen in infrastructuur en promotie van het gebied door overheid en bedrijfsleven in één klap ongedaan worden gemaakt en de recreatieondernemers in dit gebied op achterstand worden gezet t.o.v. andere watersportgebieden in Nederland.

Over de gevreesde gevolgen voor het leefklimaat hebben zich ook 8000 inwoners uitgesproken middels een handtekeningenactie. Nergens in de Compensatiestudie wordt ingegaan op de gevolgen van de plannen voor de waarde van de bestaande woningen of de woningen die gebouwd gaan worden in het plan Braassemerland.

De Compensatiestudie gaat hieraan voorbij en te vrezen valt dat hetzelfde zal gelden voor de aangekondigde 'business case'.

Met de constatering in de Compensatiestudie dat het inrichten van de Veenderpolder vanwege de fijnmazige kavelstructuur, de waterhuishouding en de grondslag relatief duur is, kunnen wij ons verenigen. Dat deed eerder het Platform Tuinbouw Veenstreek. Wel vragen wij ons af of er voldoende rekening is gehouden met de aanwezigheid van het molenbiotoop en van enkele leidingen.

De 'artist impressions', die kennelijk een fraaie inpassing van kassen in het Groene Hart moeten suggereren, zijn volstrekt ongeloofwaardig. Dat kan een nieuwe inpassingstudie ook niet veranderen. Glas verdrijft gras en het zou beter zijn daar rond voor uit te komen. Grootschalige kassenbouw in de Veenderpolder betekent dat die polder in feite buiten het Groene Hart wordt geplaatst, zoals eerder werd gesteld door de voorzitter van de Stichting Groene Hart. Conform het reeds in de aanhef van deze notitie gestelde ontbreekt daarvoor het groot openbaar belang.

Besluit

In de vergadering van de commissie MKE van Provinciale Staten op 6 januari j.l. sprak wethouder Antoon Kea van de gemeente Kaag en Braassem uit dat de gemeente tegenstander is van deze provinciale plannen. Dat standpunt heeft betrekking op het gehele grondgebied van de gemeente.

Het standpunt van de gemeente wordt gedeeld door de drie in de aanhef genoemde lokale verenigingen die zich inzetten voor het behoud van het Groene Hart en in deze zienswijze hun bezwaren onderbouwen:

  - Vereniging tot behoud van het open landschap van Kaag en Braassem e.o.

  - Vereniging Veenderpolder en Wijde Aa

  - Vereniging Maak Het Hart Niet Hard

Inhoudelijk wordt deze zienswijze evenzeer gedragen door de 8000 inwoners die meededen aan de handtekeningenactie van het Comité Geen Kas Maar Gras en door de onderstaande verenigingen en stichtingen, die zich inzetten voor de recreatieve functie van onze gemeente en het behoud van ons cultureel erfgoed, natuur en milieu:

  - Watersportgebonden Ondernemers Kaag en Braassem e.o.

  - Rijnlandse Molenstichting

  - Stichting Zeilcentrum de Wijde Aa

  - Stichting Oud-Leimuiden en Rijnsaterwoude

  - Stichting tot behoud van het Cultureel Erfgoed Jacobswoude

  - Historische Vereniging Otto Cornelis van Hemessen

  - Stichting Groen Licht

Een aantal daarvan zal ook een eigen zienswijze indienen.