Inspraak uit Kaag en Braassem voor de Commissie MKE van Provinciale Staten van Zuid-Holland op 6 januari 2010

Volledige pagina
Pagina afdrukken

Mijnheer de voorzitter, dames en heren,

Dank voor de gelegenheid tot inspreken op agendapunt 2a, glastuinbouw. Ik ben Jan Veraart, woordvoerder van de Vereniging tot behoud van het open landschap van Kaag en Braassem e.o.

In onze gemeente heerst nu al bijna een jaar lang onbegrip en ongeloof over de uitverkiezing tot zoeklocatie. De stemmen van 8000 inwoners, tien plaatselijke verenigingen en stichtingen (met gezamenlijk aanzienlijk meer dan duizend leden en donateurs) hebben dit laten horen. De gemeenteraden van Kaag en Braassem en Nieuwkoop zijn tegen extra glas in onze gemeente. Velen wilden vandaag komen inspreken. Wij hebben hun bedoelingen gebundeld en zullen proberen in vier korte bijdragen hun mening aan u over te brengen.

De vier aspecten die wij zullen belichten zijn:

De watersport

Bouw van Wijk, namens Watersportgebonden Ondernemers Kaag en Braassem e.o.

Het cultureel erfgoed

Pieter den Haan, namens

- Rijnlandse Molenstichting

- Stichting Zeilcentrum de Wijde Aa

Nut en noodzaak

Marc Blotwijk, namens

- Comité Geen Kas Maar Gras

Groene Hart - Besluit

Jan Veraart, namens

- Vereniging tot behoud van het open landschap van Kaag en Braassem e.o.

- Vereniging Veenderpolder en Wijde Aa

- Stichting Oud-Leimuiden en Rijnsaterwoude

- Stichting tot behoud van het Cultureel Erfgoed Jacobswoude

- Historische Vereniging Otto Cornelis van Hmessen

- Stichting Groen Licht

- Vereniging Maak Het Hart Niet Hard

De watersport

Geachte commissieleden,

Mijn naam is Bouw van Wijk. Ik richt mij tot u als secretaris van de WOKB.

De WOKB (Watersportgebonden Ondernemers Kaag en Braassem e.o.) is dé organisatie van watersportbedrijven in een van de mooiste delen van het Hollandse Plassengebied. Met onze ruim 100 leden proberen wij dit gebied als watersportbestemming op de kaart te zetten, samen met partners als de Stuurgroep Hollandse Plassen. De signalen wijzen erop dat dit gaat lukken, maar we staan nog maar aan het begin.

Wij zijn daarom zeer verontrust over de plannen voor het realiseren van 400 hectare nieuwe glastuinbouw, zoals neergelegd in de Locatiestudie Duurzame Glastuinbouw, welke in opdracht van de provincie is uitgevoerd. Inmiddels is duidelijk dat het unieke poldergebied grenzend aan de Wijde Aa en het Braassemermeer door de provincie als een serieuze opvanglocatie voor glastuinbouw wordt beschouwd.

Dit plan tast naar onze mening op onacceptabele wijze het groen-blauwe karakter van dit deel van de Hollandse Plassen aan. Verder is het plan in strijd met de strategische visie van de Gemeente Kaag en Braassem én met het provinciale en rijksbeleid t.a.v. het Groene Hart.

Wij zien in dit plan dan ook een bedreiging voor het unieke landschap van de gemeente en voor de betekenis van de Wijde Aa en het Braassemermeer als aantrekkelijk watersportgebied. De resultaten van jarenlange investeringen in infrastructuur en promotie van het gebied door overheid en bedrijfsleven dreigen zo in één klap ongedaan te worden gemaakt.

Wij willen voorkomen dat de recreatieondernemers in dit gebied op achterstand worden gezet t.o.v. andere watersportgebieden in Nederland.

De WOKB gaat ervan uit dat u met deze argumenten rekening houdt in het verdere besluitvormingsproces.

Uiteraard zijn wij graag bereid ons standpunt nader toe te lichten.

Ik dank u voor uw aandacht.

Het cultureel erfgoed

Ik ben Pieter den Haan en spreek namens twee organisaties. De Rijnlandse Molenstichting strijdt al 50 jaar voor het behoud van het unieke molenlandschap in het Rijnlandse (zelf ben ik molenaar van een werkende molen in de Veenderpolder). Het Zeilcentrum “de Wijde Aa” heeft in zijn 50 (?) jarig bestaan al generaties jongeren vertrouwd gemaakt met de zeilsport en laten genieten van de waarden van dit gebied.

Ik heb grote bezwaren tegen het volbouwen van de Veenderpolder met glas, omdat daarmee een belangrijk cultureel erfgoed wordt verwoest. Ik zal dat toelichten vanuit drie invalshoeken.

Het cultuurlandschap

In de Ontwerp Provinciale Structuurvisie zijn de Vriezenkoopsche Polder, de Grote Heilige Geestpolder, de Wassenaarse Polder en het Braassemermeer aangeduid als 'Topgebied' . Zij maken deel uit van het 'Provinciaal Landschap'. Tot dat cultuurlandschap behoort zeker ook de Veenderpolder, een droogmakerij in originele vorm, die als enige de fijnmazige kavelstructuur heeft behouden. Een belangrijke, onmisbare schakel tussen het 'Kroonjuweel' van de Kager Plassen en de rest van het Groene Hart. De provinciale rapportage Cultuurhistorische Hoofdstructuur Rijnstreek geeft dit gebied dan ook de “waarde hoog”.

De molenbiotoop

De Veenderpolder is als enige voorzien van geregeld werkende windbemaling. Grootschalige kassenbouw in de Veenderpolder zou resulteren in een volledig andere waterhuishouding, wat een einde zou betekenen van de werking van deze molen. De gemeente Kaag en Braassem is tot op heden de gemeente met de meeste molens. Soms kunnen molens worden verplaatst. Dat geldt niet voor de molen in de Veenderpolder, waarvan de werking gekoppeld is aan de plaats en de structuur van de watergangen in deze polder Het opzij zetten van de wettelijke beschermingsbepalingen rond de molenbiotoop kan alleen in geval van een groot openbaar belang en wanneer de negatieve effecten worden gemitigeerd. Die zijn voor het aanvankelijke grootschalige plan niet eens aangetoond, laat staan voor het geval alleen de Veenderpolder overblijft met hoogstens enig lokaal belang.

De recreatie

Vanwege al deze bijzondere hoedanigheden is dit gebied ook van grote waarde voor de recreatie. Dat blijkt onder meer uit de aanwezigheid van het zeilcentrum “de Wijde Aa” en het nabijgelegen gelijknamige bungalowpark. Zij zullen van het volbouwen van de polder grote nadelen ondervinden. De vorige spreker heeft dat aspect reeds toegelicht.

Ik betreur het dat in de eerdere 'Compensatiestudie' deze belangrijke nadelen helemaal niet aan de orde zijn geweest. Want dan zou zijn geconcludeerd dat de Veenderpolder ongewenst is als locatie voor extra glastuinbouw. De eventuele voordelen voor de glastuinbouw wegen niet op tegen de verwoesting van dit cultureel erfgoed.

Ik dank u voor uw aandacht.

Nut en noodzaak

Mijn naam is Marc Blotwijk en ik ben inwoner van de gemeente Kaag en Braassem. Ik stel het zeer op prijs dat ik kort het woord mag voeren over het voorstel van Gedeputeerde Staten om een inrichtingsplan en een business-case op te stellen voor een glastuinbouwlocatie in de in Kaag en Braassem gelegen Veenderpolder. Met een aantal plaatsgenoten hebben wij de inwoners van onze gemeente geraadpleegd over de provinciale plannen inzake extra glas. Ik spreek mede namens de 8000 inwoners van Kaag en Braassem, die hun verontrusting hebben getoond in de handtekeningenactie.

Nut en noodzaak voor nieuw glas in Zuid-Holland niet aangetoond

Het meest principiële punt is dat nooit is onderzocht of er überhaupt behoefte is aan een grootschalige glaslocatie in Zuid-Holland. Men wijst erop dat sinds 2001 het aantal hectares glas is gedaald van 5800 naar 5400. Maar in Zuid-Holland wordt nu meer geproduceerd dan in 2001, dus dat kan op zich geen reden zijn. Keer op keer is onderzoek gedaan maar daarin telkens niet onderbouwd wat de behoefte aan extra glas zou zijn. Vervolgens wordt telkens nieuw onderzoek in het vooruitzicht gesteld waaruit die noodzaak dan wel zou moeten blijken.

Veenderpolder ongeschikt

De gemeente Kaag en Braassem is vanwege haar ligging in het Groene Hart sowieso een ongeschikte plek voor een grootschalige glaslocatie. Een groot kassengebied in Kaag en Braassem is in strijd met het Rijksbeleid en verhoudt zich slecht met het provinciale beleid om het Groene Hart open te houden. In de Veenderpolder kan men maximaal netto 90 hectare glas kwijt. Dat is volgens het Onderzoek van de provincie te klein om duurzaam te kunnen zijn. Een glastuinbouwlocatie in de Veenderpolder is bouwen aan nieuwe versnippering. De locale tuinders, verenigd in de Stichting Platform Tuinbouw Veenstreek, hebben schriftelijk aan de gemeente laten weten de Veenderpolder ongeschikt te vinden! De bodemgesteldheid is slecht en de kavelstructuur onpraktisch. Dat wordt niet anders als men in nabijgelegen gebieden het bestaande areaal herstructureert.

Links en rechts voldoende mogelijkheden

Op voorhand is duidelijk dat een locatie in Kaag en Braassem niet geschikt is. Dan ga je daar toch geen onderzoek naar doen als links en rechts grootschalige locaties beschikbaar zijn. Links: aan de westkant grenst Kaag en Braassem aan de gemeente Haarlemmermeer. Bij Rijsenhout wordt nu de eerste fase van 220 hectare van kassencomplex Primaviera ontwikkeld dat uiteindelijk een omvang van 450 hectare zal krijgen. Dichter bij Schiphol en dichter bij de veiling van Aalsmeer. Rechts: aan de oostkant grenst Kaag n Braassem aan de gemeente Nieuwkoop. Op basis van het Integraal Ontwikkelingsplan (IOP) Rijn- en Veenstreek is in Nieuwkoop 280 hectare nieuw glas voorzien, naast 120 hectare te herstructureren glas. Ook Alkemade en Jacobswoude (gefuseerd tot Kaag en Braasem) maakten deel uit van dat IOP. Dat gebied kan in de behoeften van de regio - en eventueel daarbuiten - nog tot in lengte van jaren voorzien. Jan Hardenberg, fractievoorzitter van de VVD in Nieuwkoop, gaf onlangs in een bijeenkomst in ons gemeentehuis aan dat Nieuwkoop de nu direct voor glastuinbouw beschikbare gronden niet verkocht krijgt en uitte de zorg dat een glaslocatie in Kaag en Braassem de realisering van de voorziene nieuwe locaties in Nieuwkoop zou frustreren.

Conclusie

Voorzitter, ik rond af. De algemene vraag naar nut en noodzaak van 400 hectare extra glas is volgens mij nimmer aangetoond. Integendeel: omdat hij nergens is aangetoond is enkele jaren geleden een willekeurige hoeveelheid gekozen. Op voorhand is duidelijk dat glastuinbouw in de Veenderpolder moeilijk inpasbaar is omdat ze in het Groene Hart ligt. In het rapport “Onderzoek compensatie duurzame glastuinbouw” is aangegeven dat ontwikkeling van deze locatie vanwege bodemgesteldheid en kavelstructuur hoge kosten met zich brengt. De locale tuinders vinden de locatie ongeschikt. De gemeenteraad van Kaag en Braasem vindt haar ongewenst. En tot slot is in de direct aan Kaag en Braassem grenzende gemeenten volop grond voor glastuinbouw beschikbaar. Een onderzoek dat moet aantonen of duurzame glastuinbouw in de Veenderpolder landschappelijk uitvoerbaar en financieel haalbaar is, is weggegooid geld.

Groene Hart

Ik spreek namens vijf organisaties: de Vereniging tot behoud van het open landschap van Kaag en Braassem e.o., de Vereniging Veenderpolder en Wijde Aa, de Stichting Oud-Leimuiden en Rijnsaterwoude, de Stichting Groen Licht en de Vereniging Maak Het Hart Niet Hard.

Het Rijk heeft het Groene Hart al sinds jaren aangewezen als Nationaal Landschap, met alle bijbehorende beperkingen voor het bouwen. Ook de Voorloper Groene Hart sluit de bouw van extra glas in het Groene Hart uit. De 'zoeklocatie Kaag en Braassem' strookt niet met het Provinciale Landschap, zoals dat is beschreven in het concept van de Provinciale Structuurvisie. De Strategische Visie en de Recreatienota van Kaag en Braassem kiezen boven alles voor “het groen/blauwe karakter van de gemeente”. De gemeenteraad wil herstructurering van de vier glastuinbouwgebieden en versterking van het kenniscentrum, maar geen extra glas. Extra glas strookt evenmin met het Landschapsontwikkelingsplan Rijn- en Veenstreek, waarin ecologische verbindingszones en een robuuste groenzone langs de Wijde Aa de hoogste prioriteit krijgen. Het weidevogelgebied is van groot belang voor het broeden, foerageren en jagen van verschillende vogelsoorten, waaronder vogels van de Rode Lijst, zoals de grutto en de tureluur. De uitstraling van kassen in de Veenderpolder en de schade die daaruit voortvloeit strekken zich uit tot ver buiten die polder: over de Braassem en de Wijde Aa, de polders aan de overzijde en het natuur- en stiltegebied 'De Hemmen'.

Besluit

Wij hebben in de vele nota's geen rechtvaardiging gevonden voor het volbouwen van de Veenderpolder. Ook de Commissie Nijkamp, die duizenden hectaren glas in Nederland moet bestuderen, zal niet kunnen aantonen dat die 90 hectare niet bij een grote locatie elders gevonden kunnen worden. De argumenten van Gedeputeerde Staten om het Groene Hartbeleid terzijde te schuiven zijn flinterdun. Wij wonen tussen de tuinders, bewonderen hun prestaties en kennen hun problemen. Zij worden met deze plannen niet geholpen.

Onze leefomgeving wordt al aangetast door de HSL, de A4, de N 207 en Schiphol. Wij willen niet dat ook nog ons groen/blauwe erfgoed wordt afgenomen. Voor de plannen bestaat geen enkel draagvlak en tegen de aangevoerde argumenten veel wantrouwen. Wij hadden nooit zoeklocatie mogen worden.

De voorgestelde business case zal opnieuw eenzijdig gaan over de glastuinbouw - zelfs het onrealistische verwarmen van onze huizen wordt nu al aangevoerd -, met voorbijgaan aan de nadelige gevolgen voor andere ondernemers, voor het woonklimaat, voor de waarde van bestaande en te bouwen woningen. En waarom dan geen vergelijkende business cases voor de locaties in de buurgemeenten Haarlemmermeer en Nieuwkoop?

Ook de voorgestelde inpassingstudie heeft een voorspelbare uitkomst. Natuurlijk past 90 hectare glas in de Veenderpolder wanneer de bestaande structuur wordt weggevaagd. Geromantiseerde plaatjes met blauwe wolkenluchten zullen hoge bomen tonen rondom het bungalowpark en de zeilschool en struiken langs de kassen. Energiecentrales, pijpleidingen, loodsen, reclamezuilen, kantoren en verkeersvoorzieningen zullen ook dit keer worden weggelaten. De molen en zijn biotoop worden naar elders verplaatst.

Dames en heren, reeds nu heeft U alle argumenten in handen om te besluiten over de Veenderpolder: geen business case, geen inpassingstudie en geen extra glas. U bespaart geld en moeite en de inwoners en de gemeenteraden van Kaag en Braassem en Nieuwkoop zullen u dankbaar zijn.

Ik dank u voor uw aandacht en vertrouw op uw wijsheid.